Ankara Üroloji Doktorları: Ürolojide Hangi Ameliyatlar Yapılır?

Üroloji, cerrahi teknolojideki gelişmelerden en hızlı etkilenen tıp dallarından biridir. Yirmi yıl önce geniş kesilerle yapılan pek çok ameliyat bugün ya idrar yolundan girilerek ya da birkaç milimetrelik deliklerden gerçekleştirilebilmektedir. Bu değişim, hastanede kalış süresini ve iyileşme dönemini belirgin biçimde etkilemiştir.

Ürolojik ameliyatlar uygulanış biçimlerine göre dört ana grupta toplanabilir: idrar yolundan girilen endoskopik işlemler, ciltten böbreğe ulaşılan perkütan yöntemler, karından birkaç delikle yapılan laparoskopik ameliyatlar ve robotik cerrahi. Açık cerrahi ise günümüzde daha sınırlı bir grupta uygulanmaktadır.

Endoskopik Ameliyatlar

Endoskopik cerrahide vücutta hiçbir kesi yapılmaz; doğal idrar yolundan ince aletlerle girilir. Bu grup Ankara Üroloji pratiğinde en sık uygulanan işlemleri kapsar.

Üreteroskopi (URS), idrar kanalındaki taşlara ulaşmak için kullanılır. İnce bir cihaz üretradan mesaneye, oradan üretere ilerletilir. Taş görüldüğünde lazer ya da pnömatik enerji ile kırılır ve parçalar temizlenir. Bükülebilir (fleksibl) cihazlarla böbreğin içindeki taşlara da ulaşılabilir; bu işleme RIRS adı verilir.

TUR-P, prostat büyümesinde uygulanan klasik yöntemdir. Üretradan girilerek idrar akımını engelleyen prostat dokusu parça parça kesilip alınır. HoLEP ise lazer kullanılarak prostatın büyüyen iç kısmının bütün hâlinde çıkarılmasını sağlar; büyük hacimli prostatlarda tercih edilebilir.

TUR-M, mesane içindeki tümörün endoskopik olarak alınmasıdır. Hem tedavi hem de tanı amacı taşır; çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir ve tümörün mesane duvarına ne kadar ilerlediği belirlenir. Bu bilgi sonraki tedavi planını doğrudan etkiler.

Perkütan Yöntemler

Perkütan cerrahide ciltten böbreğe doğrudan bir yol açılır. PNL (perkütan nefrolitotomi), büyük ve karmaşık böbrek taşlarında uygulanan yöntemdir. Sırt bölgesinden yapılan yaklaşık bir santimetrelik girişten böbreğe ulaşılır, taş kırılarak parçalar dışarı alınır. Tek seansta yüksek miktarda taşın temizlenebilmesi bu yöntemin ayırt edici özelliğidir.

İşlemin küçültülmüş biçimleri de kullanılmaktadır. Mini-PNL ve mikro-PNL adı verilen tekniklerde daha ince aletlerle çalışılır. Yöntem seçimi taşın boyutuna, böbreğin yapısına ve hastanın durumuna göre yapılır.

Nefrostomi ise böbrekte biriken idrarın geçici olarak dışarı alınması için ciltten yerleştirilen bir kateterdir. Tıkanmış ve enfekte bir böbrekte acil olarak uygulanabilir.

Laparoskopik Cerrahi

Laparoskopide karın duvarından açılan birkaç küçük delikten kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir. Karın boşluğu gaz ile şişirilerek çalışma alanı oluşturulur. Görüntü büyütülmüş biçimde ekrana yansıtılır.

Bu yöntemle böbreğin tamamının alınması (radikal nefrektomi), yalnızca tümörlü kısmın çıkarılması (parsiyel nefrektomi), böbrek kistlerinin boşaltılması, böbrek üstü bezi ameliyatları ve böbrek çıkışındaki darlığın onarımı yapılabilir. Canlı vericiden böbrek alınması işlemi de laparoskopik olarak gerçekleştirilebilmektedir.

Ankara Üroloji Doktorları tarafından yapılan cerrahi planlamada laparoskopinin tercih edilip edilmeyeceği, hastalığın yaygınlığına ve daha önce geçirilmiş karın ameliyatlarına göre değerlendirilir.

Robotik Cerrahi

Robotik cerrahi, laparoskopinin geliştirilmiş biçimidir. Cerrah hastanın yanında değil, birkaç metre uzaktaki konsolda oturur ve robotik kolları yönetir. Kollara takılan aletler bilek benzeri eklemlere sahiptir; insan elinin ulaşamayacağı açılarda hareket edebilir. Görüntü üç boyutlu ve yüksek büyütmelidir. Titreme filtrelenir.

Bu özellikler, dar alanlarda yapılan ince dikiş işlerinde belirgin bir kolaylık sağlar. Prostatın çıkarıldığı radikal prostatektomi ameliyatı, pelvis içindeki dar alanda çalışmayı ve mesane ile üretranın yeniden birleştirilmesini gerektirdiğinden robotik yöntemin en yaygın kullanıldığı işlemdir.

Böbrekte tümörlü kısmın çıkarılıp geri kalanın korunduğu parsiyel nefrektomi, böbrek çıkışındaki darlığın onarıldığı piyeloplasti ve mesanenin çıkarılması gibi ameliyatlar da robotik olarak uygulanabilmektedir.

Prostat Hastalıklarında Cerrahi Seçenekler

Prostat büyümesinde tek bir yöntem yoktur. Prostatın hacmi, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve kullandığı kan sulandırıcı ilaçlar seçimi etkiler.

Klasik TUR-P dışında lazer teknolojileri yaygınlaşmıştır. Aquablation yönteminde yüksek basınçlı su jeti kullanılarak doku uzaklaştırılır; işlem görüntüleme eşliğinde yönlendirilir. Rezum uygulamasında su buharı enerjisi prostat dokusuna verilir. Urolift yönteminde ise doku çıkarılmaz, prostat lobları özel askılarla yana çekilerek idrar yolu açılır.

Prostat kanserinde ise cerrahi tedavi radikal prostatektomidir; prostat bezi ve seminal veziküller tümüyle çıkarılır. Sinir koruyucu teknik uygulanabilirliği hastalığın yaygınlığına bağlıdır.

Böbrek Ameliyatları

Böbrek cerrahisinde temel ayrım, böbreğin tamamının mı yoksa yalnızca hastalıklı kısmının mı alınacağıdır. Küçük boyutlu tümörlerde böbrek koruyucu cerrahi tercih edilir; böylece böbrek işlevinin önemli bölümü korunur. Büyük veya merkezi yerleşimli tümörlerde böbreğin tamamının alınması gerekebilir.

Ameliyata uygun olmayan hastalarda ablasyon teknikleri değerlendirilebilir. Radyofrekans, mikrodalga ve kriyoablasyon yöntemlerinde tümör dokusu ısı ya da soğuk enerjiyle yok edilir. Bu işlemler görüntüleme eşliğinde ciltten yapılabilir.

Böbrek nakli de ürolojinin cerrahi kapsamındadır. Vericiden böbreğin alınması ve alıcıya yerleştirilmesi ayrı ameliyatlardır; her ikisi de titiz damar ve idrar yolu bağlantıları gerektirir.

Mesane Ameliyatları

Mesane tümörlerinin çoğu endoskopik olarak alınabilir. Ancak tümör mesane kasına ilerlemişse mesanenin tamamının çıkarılması gündeme gelir. Bu ameliyata radikal sistektomi denir ve idrarın vücuttan atılması için yeni bir yol oluşturulmasını gerektirir.

Bu amaçla bağırsak dokusundan yararlanılır. Kimi hastada idrarın karın duvarındaki bir açıklıktan torbaya aktığı yöntem tercih edilirken, uygun hastalarda bağırsaktan yeni bir mesane oluşturularak normal yoldan idrar yapılması sağlanabilir. Hangi yöntemin uygulanacağı hastanın yaşı, böbrek işlevi ve tümörün yerleşimine göre belirlenir.

İdrar Kaçırma Ameliyatları

Kadınlarda stres tipi idrar kaçırmada uygulanan sling ameliyatı, üretranın altına yerleştirilen ince bir bant ile destek sağlanması esasına dayanır. İşlem genellikle kısa sürer ve hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilebilir.

Aşırı aktif mesanede ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda mesane içine botulinum toksin uygulanabilir. Tibial sinir uyarımı ve sakral nöromodülasyon ise sinir yolu üzerinden mesane işlevini düzenlemeyi amaçlayan yöntemlerdir.

Androlojik Cerrahi

Erkek üreme sağlığı kapsamında yapılan ameliyatlar ayrı bir grup oluşturur. Varikosel ameliyatında testis damarlarındaki genişleme mikrocerrahi teknikle düzeltilir. Sperm bulunamayan olgularda mikro-TESE yöntemiyle testis dokusundan sperm elde edilmeye çalışılır; işlem mikroskop altında yapılır.

Sünnet, hidrosel ameliyatı ve testis torsiyonunda uygulanan acil cerrahi de bu başlık altındadır. Torsiyon, testis dolaşımının döndüğü bir tablodur ve saatler içinde müdahale gerektirir.

Ameliyat Kararı Nasıl Verilir?

Ürolojide pek çok hastalık için birden fazla tedavi seçeneği bulunur ve bunların bir kısmı cerrahi dışıdır. Küçük bir böbrek taşı ilaç ve sıvı desteğiyle düşebilirken, aynı boyuttaki bir taş farklı yerleşimde girişim gerektirebilir. Prostat büyümesinde şikayetler hafifse ilaç tedavisiyle izlem yeterli olabilir.

Karar verilirken hastanın yaşı, genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıkları ve beklentileri değerlendirilir. Ankara Ürolog tarafından yapılan görüşmede seçeneklerin beklenen katkısı ve olası yan etkileri açıklanır; karar hasta ile birlikte verilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Planlanan her ameliyat öncesinde kan tetkikleri, gerekli görülürse akciğer filmi ve kalp değerlendirmesi yapılır. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda bu ilaçların ne zaman kesileceği hekim tarafından belirlenir; kendi kararıyla bırakılmamalıdır.

İdrar kültürünün temiz olması pek çok ürolojik işlem için önkoşuldur. Aktif enfeksiyon varlığında ameliyat ertelenir ve önce enfeksiyon tedavi edilir. Sigara kullanımının ameliyattan bir süre önce bırakılması, iyileşme sürecine katkı sağlar.

İyileşme Süreci

Hastanede kalış süresi uygulanan yönteme göre değişir. Endoskopik taş işlemlerinde çoğu hasta bir gün içinde taburcu olabilirken, robotik prostat ameliyatı sonrasında birkaç gün gözlem gerekebilir. Açık cerrahi sonrası bu süre uzar.

Ameliyat sonrası idrar sondası kullanımı bazı işlemlerde gereklidir; ne kadar süre kalacağı ameliyatın türüne bağlıdır. Ağır kaldırma ve zorlayıcı aktivitelerden belirli bir süre kaçınılması istenir. Üroloji Ankara kapsamındaki cerrahi girişimlerin ardından planlanan kontrollere gidilmesi, iyileşmenin izlenmesi açısından önem taşır.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak için bir üroloji uzmanına başvurmanız önerilir.